لغاز درب یکی از جزئیات مهم درب است که در نگاه اول چندان به چشم نمیآید؛ اما نقش بسیار مهمی در کیفیت نهایی درب ایفا میکند. لغاز درب به بخشی از دیوار گفته میشود که به شکل پیشآمدگی روی دیوار در محل نصب چهارچوب درب یا پنجره ایجاد میشود تا چهارچوب در آن قرار گرفته و اتصال محکمتری با سازه ایجاد کند. بسیاری از مشکلات در نصب دربها همچون لق بودن چهارچوب، ناهماهنگی با دیوار و نفوذ صدا و گردوغبار به عدم اجرای صحیح لغاز درب باز میگردد و به همین دلیل آشنایی با آن و نحوه اجرای لغاز بسیار اهمیت دارد.
لغاز درب چیست؟
لغاز در لغت به معنای «گوشواره درب» است. لغاز در واقع به مقداری پیشآمدگی و یا جلوآمدگی از دیوار در محل نصب درب یا پنجره گفته میشود که به شکل یک لبه برجسته و کاملاً تراز در دورتادور ورودی ساخته میشود. لغاز در واقع بستری است که قاب فلزی یا چوبی بعداً بر روی آن نصب شده و لنگه درب داخل آن قرار میگیرد.
لغاز درب در ساختمان چه کاربردی دارد؟
اجرای لغاز درب دارای کاربردهای مهمی است که این کاربردها باعث میشوند درب در طول زمان عملکرد بهتر و دوام بالاتری داشته باشد. از جمله کاربردهای لغاز درب موارد زیر هستند:
- افزایش استحکام نصب چهارچوب
زمانی که لغاز در دیوار وجود دارد چهارچوب به یک سطح برجسته تکیه میکند و این مسئله باعث اتصال مکانیکی قویتری با دیوار میگردد.
- جلوگیری از ایجاد درز در اطراف درب
وجود لغاز مانع از ایجاد درز در اطراف درب میشود و به این ترتیب کمک میکند تا اتصال چهارچوب با دیوار دقیقتر و فشردهتر انجام شود.
- بهبود عایق بندی
وجود لغاز باعث کاهش نفوذ صدا، و گردوغبار در فضا میشود و عایقبندی حرارتی را بهبود میبخشد.
- بهبود زیبایی ظاهری نصب درب
زمانی که چهارچوب به درستی در کنار لغاز نصب میشود نصب درب تمیزتر، دقیقتر و حرفهای انجام میشود.
اجزای مرتبط با لغاز در نصب درب
در هنگام اجرای لغاز درب اجزای مختلفی درگیر هستند که از آن جمله باید به موارد زیر اشاره کرد:
- چهارچوب درب: چهارچوب میتواند از جنس فلز، چوب یا UPVC باشد و باید به شکلی طراحی شود که در کنار لغاز به خوبی چفت شود.
- دیوار سازهای: از دیگر اجزای مرتبط با لغاز در نصب درب دیوار سازهای است که میتواند دیوار آجری، دیوار بلوکی و دیوار بتنی باشد.
- شاخک یا تسمه اتصال: در چهارچوبهای فلزی به طور معمول شاخکهایی وجود دارند که داخل ملات دیوار قرار گرفته و باعث اتصال چهارچوب به دیوار میشود.
- ملات یا مواد تثبیتکننده: برای پر کردن فضای اطراف چهارچوب از مصالحی مانند ملات ماسه سیمان، دوغاب سیمان و فوم پلییورتان استفاده میشود.
مزایای اجرای لغاز درب
از مزایای اجرای لغاز درب موارد زیر هستند:
درگیری بهتر چهارچوب با درب
با نصب لغاز چهارچوب بهتر و سادهتر نصب میشود. از طرفی اتصال محکمتری بین لغاز و چهارچوب به وجود میآید که این مسئله از لحاظ امنیتی و فنی بسیار مهم است.
امکان باز شدن درب به شکل کامل
وجود لغاز در محل نصب درب و پنجره باعث میشود تا این اجزا به شکل کامل و راحت باز و بسته شوند. در صورتی که لغاز بر روی دیوار نصب نشود دستگیره درب اجازه نمیدهد درب به شکل کامل باز شود.
جلوگیری از لق شدن چهارچوب در بلند مدت
باز و بسته شدن روزانه درب به خصوص در فضاهای پر تردد مانند درب ورودی ساختمان مسکونی، واحدهای مسکونی، دفاتر اداری و فضاهای تجاری باعث ایجاد تنشهای مداوم در محل نصب اتصال چهارچوب میشود. وجود لغاز باعث میشود تا چهارچوب در جای خود قفل شده و فشار به شکل یکنواخت در دیوار توزیع شود.
بهبود عملکرد عایق صوتی و حرارتی
زمانی که اتصال چهارچوب به دیوار دقیقتر و فشردهتر باشد درزهای اطراف درب کمتر میشود. نصب لغاز باعث میشود تا فضای خالی اطراف چهارچوب کاهش یابد و به این ترتیب امکان نفوذ هوا محدودتر شده و انتقال صدا کاهش یابد. این ویژگی به خصوص در پروژههای مسکونی و نصب درب اتاقی از اهمیت بالایی برخوردار است.
ابعاد استاندارد لغاز درب
ابعاد لغاز با توجه به نوع چهارچوب و ضخامت دیوار میتواند کمی متفاوت باشد اما به طور معمول ابعاد لغاز به شرح زیر است:
- عمق لغاز: تا ۶ سانتیمتر جلوتر از سطح تمام شده دیوار
- عرض لغاز: بین ۵ تا ۱۰ سانتیمتر برای پوشش قاب و محل درزگیری
- ارتفاع لغاز: ارتفاع قاب به علاوه ۲ تا ۵ سانتیمتر
باید در نظر داشت عرض لغاز در دربهایی که بر روی چهارچوب روکوب یا پشت کوب باید نصب شوند باید بیشتر باشد. به طور مثال عرض لغاز باید در دربهای ضدسرقت ۱۰ سانتیمتر باشد. همچنین در جاهایی که حالت کنج دارند و دو درب باید در مجاورت هم در کنجها نصب شوند عرض لغاز باید بیشتر از حد معمول در نظر گرفته شود تا نیازی به برش روکوب نباشد.
نحوه اجرای لغاز درب در ساختمان
اجرای لغاز یک فرایند تخصصی است که باید حتماً توسط یک بنای ماهر و همزمان با دیوارچینی انجام شود. نحوه اجرای لغاز طی مراحل زیر صورت میگیرد:
اندازهگیری دقیق
پیش از شروع دیوارچینی باید ابعاد دقیق چهارچوب را که قرار است نصب شود مشخص کرد. ابعاد لغاز بر اساس این اندازهها تعیین میشود.
اجرا همزمان با دیوارچینی
در این مرحله بنا ردیفهای آجر یا بلوک را به شکلی میچیند که یک لبه برجسته و یکنواخت با ابعاد مورد نظر در سرتاسر ورودی به وجود آید. در این مرحله باید از تراز، شاقول و شمسه حتماً استفاده کرد.
صاف و گونیا کردن سطح نهایی
پس از ساخت لغاز باید سطح آن را با یک لایه پلاستر، سیمان یا گچ به شکل دقیق صاف و صیقلی کرد تا هیچگونه ناهمواری برای نصب چهارچوب وجود نداشته باشد. تمام زوایای گوشهها نیز باید کاملاً گونیا باشند.
مشکلاتی که در صورت نبود لغاز درب ایجاد میشود
درصورتیکه لغاز اجرا نشود در طول زمان مشکلات مختلفی به وجود میآید که از آن جمله موارد زیر هستند:
- لق شدن چهارچوب درب
- ایجاد درز بین چهارچوب و دیوار
- ترکخوردگی گچ اطراف درب
- کاهش استحکام در برابر ضربه
نکات مهم در اجرای لغاز درب
برای نصب اصولی لغاز باید حتماً نکات مهم زیر را در نظر داشت:
اهمیت گونیا بودن نبشها: گوشهها و نبشهای لغاز (محل تلاقی با دیوار) باید کاملاً صاف، تیز و گونیا باشد.
ایجاد ترک در محل اتصال به چهارچوب: از آنجایی که تفاوت در ضریب انبساط حرارتی فلز و گچ میتواند بهمرورزمان باعث ایجاد یک ترک مویی در محل اتصال این دو شود برخی از استادکاران یک شیار بسیار ظریف در محل ایجاد میکنند تا این مشکل به وجود نیاید.
محافظت از چهارچوب و درب: پیش از شروع گچکاری باید حتماً تمام سطح چهارچوب را با نوارچسب پهن یا نایلون به طور کامل پوشاند تا مانع از پاشیدن گچ و آسیب دیدن رنگ چهارچوب شد.
مواد مناسب برای ساخت لغاز
برای نصب لغاز درب از متریالهای مختلف میتوان استفاده کرد که انتخاب آنها با توجه به نوع دیوار، نوع چهارچوب و سبک طراحی صورت میگیرد. از جمله مواد مناسب برای ساخت لغاز موارد زیر هستند:
گچ و خاک و گچکاری: این مواد در روش ساختمانسازی سنتی استفاده میشوند؛ به خصوص زمانی که دیوارها آجری یا بلوکیاند.
ورقهای MDF یا HDF: از این مواد برای چهارچوبهای چوبی یا MDF/HDF استفاده میشود که روشی نسبتاً مدرنتر است.
سنگ یا سرامیک: از اسلبهای سنگ یا سرامیک برای لغاز درب در ورودیهای لوکس، لابیها یا فضاهای مرطوب میتوان استفاده کرد که دوام و زیبایی فوقالعادهای دارند.
کناف یا صفحات گچی (Drywall): در دیوارهای جداکننده داخلی که ساخت آنها با سیستم و ساختوساز خشک (کناف) صورت میگیرد لغاز با استفاده از همین صفحات گچی به اجرا در میآید.
لغاز آماده چیست؟
امروز محصولات پیش ساختهای به نام لغاز آماده توسط شرکتهای تولیدکننده درب و پنجره یا سازههای پیشساخته به بازار عرضه میشود. این لغازها معمول از PVC، MDF روکشدار یا چوب به تولید میرسند که حالت برش خورده و آماده نصب دارند. از این لغازها بیشتر در مواردی استفاده میشود که لغاز در نظر گرفته نشده و یا کمتر از حد استاندارد است.
جمعبندی
لغاز درب یکی از مهمترین اجزای نصب درب است که نقش مهمی در استحکام درب دارد. این بخش به شکل پیشآمدگی در دو طرف بازشوی درب اجرا میشود و کمک میکند تا چهارچوب به شکل محکمتر و دقیقتر در دیوار نصب شود. نصب لغاز مزایای متعددی همچون افزایش استحکام نصب درب، کاهش ترکخوردگی اطراف درب، بهبود عایقبندی و افزایش دوام سازه دارد و به همین دلیل آشنایی با آن، نحوه نصب و مزایای آن بسیار مهم است.
سوالات متداول درباره لغاز درب چیست؟
به پیشآمدگی ایجاد شده در دو طرف بازشوی درب در دیوار گفته میشود که برای نصب بهتر چهارچوب استفاده میشود.
در ساختمانهای اصولی توصیه میشود زیرا کیفیت نصب درب را افزایش میدهد.
احتمال لق شدن چهارچوب و ایجاد ترک در اطراف درب بیشتر میشود.